Một thoáng Tràm Chim

Tham gia chuyến về Tràm Chim cùng TTMT có trên 40 bạn trẻ. Hầu hết đều đã đi làm, số còn lại đang cắp sách đến Trường, trong số đó có Thục Quyên - cô SV Đại học KHXHNV. Chuyến đi này là chuyến thứ hai, Quyên đi cùng TTMT. Trong buổi biểu diễn múa rối, thấy một em bé xem một cách say sưa, em đến bắt chuyện làm quen. Cậu bé ngó trân trân, không trả lời. Cha của cậu vội vàng xin lỗi và báo cho biết cậu bé bị điếc (khiếm thính) từ nhỏ nên không nói được. Ấy vậy mà cậu bé ngồi xem chăm chú đến hết chương trình mới chịu về. Dưới đây là bài viết của Thục Quyên với nhiều cảm xúc về những trẻ em nơi vùng "đất lành chim đậu" này. Xin được giới thiệu đến các bạn...
Chuyến đi tặng quà cho trẻ em 6 xã vùng đệm Vườn Quốc Gia Tràm Chim của đoàn Từ thiện Minh Tâm (TTMT) – khoảnh khắc tuy ngắn ngủi nhưng đã để lại cảm xúc trong lòng nhiều người. Rừng Quốc Gia Tràm Chim – Tam Nông – Đồng Tháp thường được ví von là “hòn ngọc của đồng bằng sông Cửu Long” nhưng về Tràm Chim mùa nước nổi, chúng ta bắt gặp nhiều hình ảnh hiện lên rất thực và xót xa.

Về Tràm Chim mùa nước ngập trắng đồng, rừng tràm xào xạc như âm thầm kể cho bạn – cho tôi về những cuộc đời, những khó khăn của người dân nơi đây.

18h – 12/9/09 - Mảnh đất này đón đoàn TTMT bằng một cơn mưa chiều khá nặng hạt. Mưa đến bất ngờ và cũng ra đi bất ngờ. Dường như trời đã không phụ lòng người.
Giữa cái bao la của đất trời Đồng Tháp Mười, của bức tranh vắng lặng, con người hiện lên như một cái phẩy bút nhẹ nhàng tựa lông hồng của người họa sĩ. Những ngôi nhà nhỏ liêu xiêu, những cây cầu vắt ngang,…mang đặc trưng của miền sông nước đem đến cho lòng người một thoáng yên bình. Đang vui sông nước lại buồn tênh vì gió, vì mây trời dường như đang kể về những nhọc nhằn sớm khuya của cư dân vùng “đất lành chim đậu”.

Tháng 9 – trong khi trẻ em thành phố xúng xính trong quần áo mới, cặp xách mới đến trường thì những em nhỏ miền quê này vẫn đến trường trong những chiếc cặp đã sờn cũ, những chiếc áo sơ mi trắng đã ngả màu.

Khi nghe tin đoàn TTMT về Tràm Chim tặng quà đầu năm học cho các em thiếu nhi, niềm vui không chỉ lấp lánh trên gương mặt của các em mà còn hiện trên gương mặt ba mẹ của các em.

Thiên nhiên Tràm Chim phong phú là thế nhưng cái nghèo, cái khó vẫn đeo bám không ít gia đình. Sống trên mảnh đất mà “sáu tháng đồng khô cỏ cháy, sáu tháng nước ngập trắng đồng” và quy định cấm đánh bắt trong vườn Quốc Gia để bảo vệ môi trường sinh thái thì những nhu cầu về mặt vật chất đã khó khăn trăm bề thì họ nào nghĩ đến những đòi hỏi thiết yếu về mặt tinh thần. Ai nấy đều thấy xúc động khi bắt gặp hình ảnh những cô bé, cậu bé tập trung về nhà văn hóa huyện từ rất sớm.

Thương lắm những đôi mắt tròn xoe ngơ ngác trước màn biểu diễn múa rối ngộ nghĩnh.

Chẳng thể nào quên được hình ảnh cậu bé khiếm thính với đôi mắt buồn đến nao lòng. Ba của em sau một ngày đi làm thuê vất vả đã lặn lội một quãng đường xa chở em đến nhà văn hóa huyện để em được xem màn biểu diễn múa rối.

Thương em phải gồng mình chống chọi với bệnh tật khi mà gia đình em không đủ điều kiện cho em được khám, chữa bệnh. Thầm mong những nhân vật trong màn múa rối dễ thương sẽ theo em vào giấc ngủ khi đêm về. Em không thể nghe thấy những âm thanh quanh mình, không thể hò reo cùng bạn bè nhưng đôi mắt em lại nói lên được bao điều.

Thương lắm những em nhỏ phải đến trường với chiếc dép sắp đứt quai để rồi khi được thử đôi dép vừa vẹn với chân của mình, em cười thật tươi! Có cô bé may mắn hơn bạn bè khi được mẹ chắt chiu may cho em chiếc áo trắng đến trường. Năm học mới này, niềm vui của em còn được nhân lên khi em được tặng cặp, vở, dụng cụ học tập.

Còn biết bao điều mà ta có thể cảm nhận được từ chuyến đi về Vườn Quốc Gia Tràm Chim. Khi đi tắc ráng vào trong khu vực rừng Quốc Gia là giây phút ta được thả hồn cùng sông nước. Chợt bắt gặp hình ảnh một người phụ nữ đang chèo xuồng trôi xuôi trên dòng nước mênh mông.

Chiếc xuồng bé nhỏ, đơn độc ấy chở những bông hoa sen, hoa súng mà họ vừa hái được.
Chiếc xuồng còn chở sự cơ cực của một đời người phụ nữ, người mẹ vùng Đồng Tháp Mười.
Mỗi mái chèo xuôi ngược dòng nước là cả nỗi nhọc nhằn, chứa đựng cả tình yêu thương âm thầm, bền bỉ của họ dành cho cả gia đình.

Tạm biệt Tràm Chim, Đoàn TTMT trở về Sài Gòn trong cơn mưa chiều tầm tã. Mưa như trút hết mọi bộn bề của đô thị sầm uất…

Thành phố đã lên đèn từ lúc nào.

Một cái Tết Trung Thu nữa lại cận kề…

Những ngày này đi trên phố, ta sẽ bắt gặp hình ảnh trẻ con thành phố được ba mẹ dắt tay vào những tiệm bánh trung thu sang trọng, trên tay các em là những đồ chơi trung thu rực rỡ sắc màu. Lòng xót xa và thầm hỏi không biết mùa trung thu năm nay, các em nhỏ vùng Tràm Chim sẽ đón trung thu như thế nào?

“Khi ta ở, chỉ là nơi đất ở

Khi ta đi, đất bỗng hóa tâm hồn” (CLV)

Nơi nào có bước chân TTMT đi qua cũng nặng hồn nơi ấy. Một thoáng Tràm Chim – một khoảnh khắc ngắn ngủi nhưng lại gieo vào lòng người nhiều cảm xúc khó phai.

Bao la sông nước, tình người…

45 thành viên TTMT và 11 thành viên Ngân hàng Nông nghiệp Phát triển Nông thôn - CN10 đã về 06 xã vùng đệm Vườn Quốc Gia Tràm Chim để tặng quà cho các học sinh nghèo. Chuyến đi được "Ông Trời" ưu đãi cho một ngày nắng đẹp để tổ chức biểu diễn múa rối cho các thiếu nhi nghèo xem và các thành viên được tham quan sông nước trong Vườn Quốc Gia. TTMT xin giới thiệu bút ký của chuyến đi...

Những ngày mưa u ám do ảnh hưởng cơn bão số 7 đột ngột chấm dứt, nắng đẹp vào sáng thứ bảy12/9 – ngày lên đường của đoàn Từ thiện Minh Tâm (TTMT) cùng Ngân hàng NNPTNT-CN10 mang quà tặng đến cho 300 học sinh nghèo các xã vùng đệm Vườn Quốc Gia Tràm Chim, huyện Tam Nông, tỉnh Đồng Tháp.

Do đường xấu, cầu đang sửa nên từ phương án ban đầu đi chung 01 xe 45 chỗ có hầm xe chất quà và đạo cụ múa rối phải chuyển sang phương án đi 02 xe Mai Linh 30 và 15 chỗ. Do 2 xe không có hầm nên tất cả quà bánh, tập vở, giày dép, cặp xách và các đạo cụ múa rối lỉnh kỉnh phông, màn… đều được tháo rời để chất đầy trên xe.

Cuối cùng sau một tiếng đồng hồ chất hàng, các nữ thành viên Thúy Hà, Phương Mai, Trúc Quỳnh, Thùy Dương, Mai Phương,.. cũng đã khéo léo không để một món quà nào phải nằm lại, trong đó đặc biệt có 370 đôi dép do hai bạn Tám và Thành gởi mang theo tặng trẻ em vùng sông nước.

Đúng 1g trưa hai xe chuyển bánh thẳng hướng miền Tây.

15g30 đoàn xe Mai Linh dừng chân tại Ngã 3 An Thái Trung dùng cơm chiều và đón thêm hai thành viên đội múa rối. 30 phút sau, đoàn tiếp tục lên đường theo Quốc lộ 30 đi về hướng TP Cao Lãnh. Một cơn giông đột nhiên ập tới giúp xe chạy tránh được lớp bụi đá mù trời khi đi ngang những đoạn quốc lộ đang thi công sửa chữa nhưng làm ruột gan các thành viên âu lo vì nếu trời mưa, khó tập trung thiếu nhi trong tối nay về Nhà Văn hóa để xem diễn rối, công sức chuẩn bị của cả một Nhóm Múa rối Nhà Thiếu nhi Quận 8 với hơn 10 nghệ sĩ, diễn viên có nguy cơ uổng phí.

Nhưng thật lạ lùng! Khi đến Nghĩa Trang Liệt sĩ huyện Cao Lãnh thì Trời lại tan mây.

Nắng chiều lấp lóa trên một vùng sông nước mênh mông vào đầu mùa lũ. Bên đường, từng tốp trẻ em quay quần đá banh trên khu dân cư tránh lũ.

Năm nay lũ về sớm hơn mọi năm, mới tháng 7 âm lịch mà nước đã tràn đồng, từ huyện Tam Nông nước lũ kéo đến tận ngã 3 Thanh Bình. Trên đồng xa ngập nước, một chiếc xuồng đang lững lờ giăng câu. Mùa lũ, chiếc xuồng là phương tiện di chuyển đa năng: người dùng giăng câu, kẻ vớt cá linh, người chèo ra đồng bẻ bông điên điển bán đổi gạo, mắm, tương cà,..

Từ năm trước, theo lời giới thiệu của BS Phương – người con quê hương Đồng Tháp, TTMT luôn có những chuyến đến tặng tập vở, cặp sách cho các em học sinh nghèo 06 xã và Thị trấn vùng đệm Vườn Quốc Gia Tràm Chim (VQG).

Qui định cấm đánh bắt trong VQG để bảo vệ sinh thái Vườn đã góp thêm sự thắt ngặt mưu sinh cho những dân nghèo trong mùa lũ.

Chọn nơi nầy làm điểm tặng quà đầu năm học vì trong hoàn cảnh nghèo khó như những trẻ em vùng khác, đặc biệt, người dân các xã quanh Vườn Quốc Gia còn chịu thêm một thiệt thòi là việc đánh bắt sản vật mùa lũ bị hạn chế vì các chim muông, tôm, cá mùa nước nổi thường theo con nước lũ vào Vườn trú ngụ để sinh sống an toàn.

Chút ít quà đem đến học sinh nghèo VQG, TTMT mong muốn ngoài việc giúp sức các em đầu năm học, còn mong muốn các gia đình cư dân vùng đệm an tâm phần mua sắm tập vở cặp sách cho con em, giảm bớt ngặt nghèo, động viên họ cùng bảo vệ hệ sinh thái VQG.

Góp phần bảo tồn sự sống của chim muông cá thú trong Vườn QG Tràm Chim là góp phần bảo vệ nguồn các loài chim quí hiếm tại Tràm Chim, là nơi duy nhất ở Việt Nam, hàng năm, loài Hồng Hạc quí hiếm trên Thế giới bay về sinh sống và gầy dựng bầy đàn trong suốt 05 tháng mùa hè.

Khi đàn sếu bay qua

Bãi đáp của thiên thần

Vũ điệu sếu

Khởi động

Nô đùa

Tình tự

Vũ điệu bình minh

Đi tìm chốn ngủ

Vũ điệu bình minh

Hợp xướng bình minh

(Ảnh tư liệu của Nhà báo Trương Thanh Nhã)

Bảo vệ Hạc có nghĩa là bảo vệ cho hơn 120 loài chim, nhưng xa hơn thế nữa cũng là bảo vệ cho cả một hệ sinh thái trong lành của ĐBSCL và con sông Mekong mà Tràm Chim Tam Nông là một biểu tượng sống.

Đúng 6g xe đến Nhà Văn hóa huyện – nơi tổ chức biểu diễn múa rối cho các em thiếu nhi và tặng quà cho các học sinh nghèo. Các thành viên sắp xếp tập vở, bút viết vào cặp táp,..nhanh chóng chuyển quà tặng, giày dép, bánh kẹo vào trong, các bạn Ngân hàng chuẩn bị đèn chiếu và các clip phim hoạt hình trên sân khấu.

Trong lúc chờ nhóm múa rối lắp dựng sân khấu, âm thanh và ánh sáng và nhóm tặng quà xếp từng phần quà vào cặp táp và balô, nhóm sinh hoạt tập hợp các em ngoài sân tổ chức trò chơi vận động ngoài trời. Tiếng cười đùa vang động cả khoảng sân Nhà Văn hóa.

Đường ra Phú Quốc

Sau chuyến mổ mắt tại Quảng Nam, đoàn BS TTMT điều trị chiropractic đi tiếp Tây Ninh, Long Điền. Mỗi nơi giúp điều trị cả ngàn dân nghèo. Nhiều chứng bệnh mãn tính nan y đã được điều trị hiệu quả. Riêng tại Long Điền, đoàn lưu lại 3 ngày khám điều trị cho dân với kết quả và tình cảm tốt đẹp. Sau đó đoàn đã lên đường đi Phú Quốc để tiếp tục điều trị cho dân nghèo ngoài Đảo và chuẩn bị cho đợt mổ đục thủy tinh thể vào cuối năm. Loạt video clip này giới thiệu về chuyến đi Phú Quốc - hòn đảo giàu đẹp của đất nước nhưng còn nhiều thiếu thốn về y tế, về chăm sóc sức khỏe cho dân nghèo.

Cất cánh từ phi trường Tân Sơn Nhất, chỉ trong hơn một giờ bay, TTMT đã có mặt tại Đảo. Nhìn trên máy bay, hòn đảo tựa như con cá nằm dài theo hướng Bắc Nam, há miệng hướng về Vịnh Thái Lan. Bao quanh Đảo là hàng chục Bãi tắm tuyệt đẹp, nguyên sơ với thảm thực vật rừng phong phú, bao phủ gần hết phía Bắc của Đảo. Với sự giúp đỡ của anh Hoàng (chúng tôi thường gọi đùa là Chúa Đảo) và anh Dũng- một guide tour chuyên nghiệp chở chúng tôi bằng xe gắn máy, TTMT đã làm một vòng khảo sát cho chuyến khám bệnh và mổ mắt từ Thị trấn Dương Đông ngược lên phía Bắc, cắt ngang Rừng Quốc Gia. vòng qua hướng Tây đến Gành Dầu, Cửa Cạn và quay về lại thị trấn Dương Đông

Tại Bãi Rạch Vẹm có một ngôi biệt thự rất đẹp nhìn ra biển Phú Quốc - Biệt thự Ngọc Lan. Chủ nhân là một Việt kiều Pháp đã khéo chọn nơi phong cảnh hữu tình này xây biệt thự nghĩ dưỡng. Hai hàng hoa trồng dọc theo con đường lát đá đưa du khách ra bãi cát trắng mịn và làn nước trong xanh nhìn tận đáy. Những phút dừng chân thư giãn êm đềm tại ngôi biệt thự thơ mộng để chuẩn bị chặng hành trình kế tiếp đến Gành Dầu và Bãi Dài - bãi biển nổi tiếng xếp trong Top 6 bãi biển đẹp nhất thế giới!

Rời Bãi Rạch Vẹm,tiếp tục con đường băng qua Vườn Quốc Gia Phú Quốc.Khu rừng tuyệt đẹp với khí hậu mát lạnh như vùng ôn đới, trên cây từng đàn khỉ chuyền cành chào đón TTMT. Con đường đất đỏ băng rừng dài 20km với 18cây cầu bắc ngang như đưa lữ khách lạc vào cõi thiên thai. Cuối con đường là Xã Gành Dầu với Đền Thờ Vị Anh hùng Nguyễn Trung Trực nổi tiếng. Thắp nén nhang tưởng nhớ đến Ngài, TTMT tiếp tục lên đường ra Bãi Gành Dầu - vùng biên ải tươi đẹp của Tổ Quốc, vùng biển giáp ranh gần nhất với nước bạn Campuchia với bãi biển hình vòng cung dài khoảng 500m được bao bọc bởi hai vồ núi nhô ra biển, cát trắng mịn màng, nước biển xanh thẳm, trong lành nhìn tận đáy.

Từ Gành Dầu đến Bãi Dài chỉ vài cây số, Bãi Dài được bao bọc bởi dãy núi Bãi Dài với bờ cát bằng phẳng kéo dài 8km được ABC News bình chọn đứng đầu trong số 5 bãi biển đẹp và sạch, gần như nguyên vẹn còn ít người biết tới trên thế giới. Xa xa ẩn hiện trong làn nước trong xanh là Đảo Đồi mồi, nơi quần cư sinh sản của loài động vật quí hiếm này. Tiếp Bãi Dài là Bãi Cửa Cạn chạy dài theo hướng Đông Nam. Rạch Cửa Cạn, ở vào phía bắc đảo, phát xuất từ triền tây của dãy núi Hàm Ninh, tiếp nhận nước của hàng trăm con suối định kỳ chảy khúc khuỷu quanh cánh đồng rừng Cấm và đồng Cây Sao, đồng Bà, rồi đổ ra biển. Hải lưu và gió mùa đã tạo dựng một lưỡi cát dài theo sông chảy ra. Lưỡi cát nầy khiến cho nghẽn sông khi chảy ra biển. Mùa nồm, sóng biển đem cát lấp cửa sông, do đó mà có tên Cửa Cạn. Ghe muốn vào sông phải hợp năm bảy chiếc đợi sẵn trước cửa. Khi triều xuống người ta đem cuốc, leng đào một lối thoát nước xuyên qua lưỡi cát, nhờ đó nước sông đổ ra biển, làm cho đường nước rộng nhanh. Rồi ghe tàu mới có thể vào được. Khoảng một tuần sau, vài đám giông lại làm cho Cửa Cạn lấp lại như cũ.
Cửa Cạn là một con sông nho nhỏ, đem phù sa từ vùng núi Hàm Ninh bồi đắp thành một bình nguyên, chưa được khai thác đúng mức. Thượng nguồn sông Cửa Cạn có cánh đồng Bà, người địa phương gọi là “Đồng Bà Kim Giao”. Tục truyền rằng bà Kim Giao là một phụ nữ khởi xướng việc làm ruộng lúa nước ở Phú Quốc đầu tiên. Bà đưa trâu từ đất liền ra, khai thác và phát triển ruộng lúa trên cánh đồng nầy. Hiện giờ còn nhiều dấu vết nông cụ và còn những con trâu hoang của bà Kim Giao sống trong vùng rừng Hàm Ninh. Men theo dòng sông Cửa Cạn, cây cỏ nguyên thủy còn nhiều ở rừng sác, có cả loại cây tràm lâu đời. Tại cửa sông, xóm dân cư Cửa Cạn êm đềm sinh hoạt về nghề đánh cá và làm nước mắm. Đối diện ở phía nam là một bãi cát dài 1.000 mét. Rồi một mũi đá nhô ra. Mũi Gành Lớn, phía nam của mũi là bãi biển Dương Đông.
Cửa Cạn như ta biết, vào mùa nồm cửa sông thường bị cát bồi lấp, do đó mà có một truyền thuyết rằng vào năm 1868, trong lúc nghĩa quân của ông Nguyễn Trung Trực bị quân Pháp bao vây thắt ngặt, bà vợ của ông từ Ba Trại được tổ chức vượt đường trốn ra. Bà đi bằng ghe theo dòng sông Cửa Cạn để ra biển, có ý vượt biển vào đất liền. Nhưng vào mùa cửa sông bị cát lấp, ghe của bà phải mắc kẹt tại đây. Bà đang có mang, vì đường sá vất vả, vận động quá sức, bà sanh thai non giữa một đêm mưa gió hãi hùng tại vàm Cửa Cạn. Biển động thét gào. Giặc Pháp bao vây, bà không còn phương kế thoát thân, dân chúng các xóm đều bị giặc Pháp bắt gom hết về thị trấn Dương Đông, không ai đến chăm sóc cho bà được. Sức bà cùng kiệt giữa đêm mưa. Bà bị băng huyết mà chết. Hài nhi non ngày lại thiếu sữa mẹ, cùng chết theo. Có mấy ngư dân gan góc, lần mò qua mắt quân thù, cốt tìm theo bảo vệ bà. Nhưng khi tìm gặp, thì hai mẹ con bà không còn sống được. Họ lén mang thi hài hai mẹ con bà giấu vào một bọng cây. Sau đó tạm yên, dân chúng đem hài cốt hai mẹ con bà chôn cất tử tế tại bãi Ông Lang (Cửa Cạn).

Những người dân Cửa Cạn ngày nay được xem như là dân "gốc" của Đảo. Những dãy núi hoang vu, những hòn đảo trơ lạnh, những khu rừng rậm rạp dưới sức lao động của con người, các đảo khơi đã trở thành những vườn tiêu xanh tươi, những hàng dừa mát rượi, những liếp sầu riêng thơm phức. Những bãi cát vàng hoang phế, cây cỏ um tùm đã trở thành những xóm thôn yên ả, những triền núi cằn cỗi khô khan trở thành những vườn cây ăn trái xum xuê, mượt mà; những cửa sông chập chùng ghềnh thác đã trở thành những khu chợ sầm uất, những bến cảng đông vui tấp nập tàu thuyền...

(trích một phần tư liệu)

Tính cách phóng khoáng, trượng phu nghĩa hiệp được truyền từ đời cha ông còn lưu giữ trong cung cách ứng xử của những cư dân trên đảo từ anh Hoàng, anh Dũng, anh chị Trí Phụng, Thầy Phong - Chùa Phước Thiện,... và nhiều anh em bạn bè khác với phong cách phóng khoáng, ngang tàng của vùng trời biển bao la đã tận tình giúp đỡ cho đoàn từ thiện triển khai công việc một cách ân cần, chu đáo.

TTMT đã tổ chức nhiều đợt khám và điều trị thần kinh cột sống cho dân nghèo nhưng tại vùng đảo Phú Quốc xa xôi, ngoài sự giúp đỡ nhiệt tình của chính quyền địa phương, sự hỗ trợ của những "người anh em tại chỗ" đã góp phần rất lớn cho hiệu quả thành công của đợt khám chữa bệnh, Từ thiện Minh Tâm xin tri ân tạc dạ!

Rời đảo sau buổi làm việc với Chủ tịch Huyện Đảo Phạm Vũ Hồng, TTMT hứa sẽ quay lại vào cuối năm để triển khai mổ mắt cho các bệnh nhân nghèo thuộc hai xã Gành Dầu và Cửa Cạn. Vùng đảo Ngọc với những con người chân chất khai phá - mang trong huyết quản dòng máu phiêu lưu, quyết chí của một dân tộc khai sơn phá thạch, đưa biên giới Tổ quốc anh hùng đến tận nơi đây, đang hợp sức bảo vệ và gìn giữ từng tấc đất thiêng liêng của Tổ Quốc - luôn xứng đáng để các đoàn từ thiện dành thời gian quan tâm chăm sóc.